Çocuklarda parmak ucunda yürüme bir alışkanlık mıdır, ne zaman değerlendirme gerekir?

Çocuklarda parmak ucunda yürüme, yürümeyi yeni öğrenen çocuklarda sık görülür ve çoğu zaman bir alışkanlıktır. Çocukların çoğu bunu 2 yaşından sonra kendi kendine bırakır. Bazı çocuklar ise daha uzun sürdürür. İsveç’te yapılan bir araştırmada, bir kez bile parmak ucunda yürümüş çocukların yaklaşık 5’te 4’ü 10 yaşına kadar tedavisiz bıraktı. Tek ayakta görülüyorsa, sonradan başladıysa ya da çocuk topuğunu yere basamıyorsa bir uzmana danışın.

Çocuklarda parmak ucunda yürüme nedir?

Parmak ucunda yürüyen çocuk, ayağının ön kısmına basar ve topuğu yere değmez. Bunu bazen, çoğu zaman ya da her zaman yapabilir.

Nedeni bilinen bir hastalık yoksa buna idiyopatik parmak ucunda yürüme denir. Bu, “nedeni bilinmeyen” demektir. ABD’deki kemik ve eklem doktorları kurumu (Amerikan Ortopedi Cerrahları Akademisi) şunu söyler: Uzun süren parmak ucunda yürümenin çoğu bu türdendir.

Bu çocukların çoğu, istenince tabanını yere basarak da yürüyebilir. Aynı kuruma göre bazı çocuklar bunu alışkanlıkla sürdürür. Bazı çocuklarda ise zamanla baldır kasları ve topuk kirişi gerilir. Bu da topuğu yere basmayı zorlaştırır.

Parmak ucunda yürüme kaç yaşa kadar normaldir?

Kaynaklar tek bir yaş vermez, ama hepsi aynı yönü gösterir:

Kim söylüyor?	Ne diyor?
Amerikan Ortopedi Cerrahları Akademisi	Çocukların çoğu 2 yaşından sonra bırakır.
İngiliz devlet sağlık kurumu NHS	3 yaş ve altında sık görülür.
İskoçya’nın resmi sağlık sitesi NHS inform	Çocukların çoğu 2 ile 7 yaş arasında bırakır. Bazen yetişkinlikte de sürer.

Yani 2–3 yaşındaki bir çocukta ara ara parmak ucunda yürüme tek başına bir sorun işareti değildir. Daha büyük yaşta sürüyorsa da çoğu zaman zararsızdır, ama bir uzmana göstermek iyi olur.

Araştırmalar ne diyor, kendiliğinden geçer mi?

İsveç’te bir araştırma ekibi, 5,5 yaşındaki 1.436 çocuğa rutin sağlık kontrolünde baktı. Hangi çocuğun daha önce ya da hâlâ parmak ucunda yürüdüğüne baktılar.

Hangi çocuklar?	Kaç çocuk?
Hiç parmak ucunda yürümüş olanlar	Yaklaşık her 20 çocuktan 1’i
5,5 yaşında hâlâ yürüyenler	Yaklaşık her 50 çocuktan 1’i

Yani parmak ucunda yürüyen çocukların yarıdan fazlası, 5,5 yaşına gelmeden kendi kendine bırakmıştı.

Aynı ekip, bu yaşta hâlâ parmak ucunda yürüyen çocukları 8 ve 10 yaşında yeniden muayene etti. Sonuç şuydu: Hiç parmak ucunda yürümüş çocukların yaklaşık 5’te 4’ü, 10 yaşına kadar tedavi olmadan normal yürüyüşe geçti. Parmak ucunda yürüme, bu çocuklarda baldır kaslarında kalıcı bir kısalığa da yol açmadı.

Ekip bir uyarı da yaptı: Topuk kirişi baştan kısa olan küçük bir grup çocuk var. Bu çocukları ayrı tutmak gerekir, çünkü onların küçük yaşta tedavi görmesi gerekebilir. Bu ayrımı ancak bir uzman yapabilir.

Bu iki araştırmanın sınırı: İkisi de İsveç’te tek bir bölgedeki çocuklara baktı. Çocukların ne kadarının bıraktığını gösterir. Ama sizin çocuğunuz için kesin bir yaş söylemez.

Kaynaklar, gelişim farklılığı olan çocuklarda parmak ucunda yürümenin daha sık görüldüğünü de söyler. Örneğin ortopedi kurumuna göre otizmli çocuklarda daha sık görülür, ama parmak ucunda yürüme ile otizm arasında doğrudan bir bağ yoktur.

Evde ne yapılabilir?

İskoçya’nın resmi sağlık sitesi, baldır kaslarını esnek tutmak için evde şunları önerir.

• Çocuğunuzu masa ya da koltuk başında topukları yerde durarak oynamaya teşvik edin.
• Büyük çocuklara topuklarını yere basarak yürümesini hatırlatın.
• Yere çizilmiş bir çizgi üzerinde dikkatle yürüme gibi oyunlar oynayın.
• Çömelerek ya da dört ayak üstünde “ayı yürüyüşü” yaparak oynayın.

Aynı site günde iki kez, her seferinde 30 saniye süren baldır germe de önerir. Hareketin doğrusunu bir uzmana sorun. İşler düzeldikçe bunları azaltın. Ama 6 ay içinde düzelme olmazsa bir uzmana gidin.

Ayakkabı konusunda görüşler ayrılıyor. Aynı site bot ya da spor ayakkabı gibi sağlam ayakkabılar önerir. Barefoot yaklaşımı ise ince ve esnek tabanlı ayakkabıyı savunur. Çocuğunuz için hangisinin uygun olduğunu uzmanınıza sorun.

Ne zaman bir uzmana gitmeli?

Şu durumlarda çocuğunuzu bir çocuk doktoruna ya da çocuk ortopedi uzmanına götürün.

• Parmak ucunda yürüme yalnızca tek tarafta ya da bir tarafta daha belirginse
• Çocuğunuz önceden topuğuna basarken birden parmak ucunda yürümeye başladıysa
• Ayakta dururken topuğunu yere basamıyorsa
• Bacakları sert geliyorsa ya da başka hareketleri de zorlanır gibi görünüyorsa
• Parmak ucunda yürüme dengesini ya da günlük işlerini bozuyorsa
• Baldırında ağrı ya da rahatsızlık varsa
• Evdeki hareketlerle 6 ayda düzelme olmadıysa

Ortopedi kurumuna göre tek taraflı parmak ucunda yürüme, bazen sinir sistemiyle ilgili bir sorunun işareti olabilir. Bu yüzden tek taraflı olanı beklemeden gösterin. Çocuğunuzun bilinen bir sağlık durumu varsa ve içiniz rahat değilse, onu izleyen doktorla konuşun.

Uzman neye bakar, tedavi nasıl olur?

Uzman çocuğun yürüyüşüne bakar ve topuğuna basarak yürüyüp yürümediğini görür. Baldır kaslarının gergin olup olmadığına bakar ve sağ ile sol bacağı karşılaştırır. Gerekirse basit sinir testleri yapar, bazen de başka tetkik ister.

Ortopedi kurumuna göre 5 yaşından büyük ve hâlâ parmak ucunda yürüyen çocukların çoğu topuğunu yere basamaz. Bu çocuklar bazı ayakkabılarda ya da spor yaparken zorlanabilir.

Tedavi gerekirse kaynakların saydığı yollar şunlardır:

Yol	Nasıl?
İzleme ve germe	Evde düzenli germe ve oyunlar
Seri alçı	Baldırı germek için birkaç hafta süreyle alçı
Atel	Ayağı düz tutan, takılıp çıkarılan destek; genelde aylarca
Ameliyat	Nadiren, büyük çocuklarda topuk kirişini uzatmak için

Hangi yolun uygun olduğuna yalnızca muayene eden uzman karar verir. İki kaynak da bir şeyi açıkça söyler: Bazı çocuklar tedaviden sonra da ara ara parmak ucunda yürümeye devam eder. İskoçya’nın sağlık sitesine göre bu can sıkıcı olabilir, ama çoğu zaman endişe edilecek bir şey değildir. Bu yazı muayenenin yerini tutmaz. İçinize sinmeyen bir şey varsa bir uzmana danışın.